Trong nhiều ngành nghề tại Việt Nam hiện nay, tiếng ồn gần như đã trở thành một phần quen thuộc của môi trường làm việc. Từ công trường xây dựng, nhà máy cơ khí, xưởng gỗ, gara ô tô đến quán karaoke, nhà hàng, quán bar hay thậm chí văn phòng mở đông người… tai của chúng ta đang phải tiếp xúc với âm thanh lớn mỗi ngày mà nhiều người không hề nhận ra mức độ nguy hiểm. Điều đáng lo ngại là mất thính lực do tiếng ồn thường diễn ra âm thầm. Ban đầu chỉ là cảm giác ù tai nhẹ, nghe không rõ khi nói chuyện nơi đông người hoặc phải tăng âm lượng điện thoại nhiều hơn trước. Nhưng theo thời gian, tổn thương có thể trở thành vĩnh viễn.
Theo các tổ chức an toàn lao động quốc tế, việc tiếp xúc với tiếng ồn trên 85 dB trong thời gian dài có thể gây tổn thương thính giác. Đây là mức âm thanh phổ biến trong nhiều môi trường làm việc tại Việt Nam hiện nay.
Tiếng ồn nghề nghiệp là gì?
Tiếng ồn nghề nghiệp là những âm thanh lớn phát sinh trong quá trình lao động và sản xuất, có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là thính giác nếu tiếp xúc thường xuyên.
Một số môi trường làm việc có nguy cơ cao gồm:
- Công trường xây dựng
- Nhà máy sản xuất cơ khí
- Xưởng gỗ
- Nhà máy dệt may
- Xưởng hàn cắt kim loại
- Gara sửa chữa ô tô
- Nhà máy chế biến thực phẩm
- Quán bar, karaoke, sân khấu âm nhạc
- Sân bay, bến cảng
- Nhà máy in công nghiệp
Nhiều người nghĩ rằng chỉ những tiếng nổ cực lớn mới gây hại cho tai. Thực tế, việc tiếp xúc với âm thanh lớn liên tục trong nhiều giờ mỗi ngày mới là nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thính lực nghề nghiệp.
Mức tiếng ồn bao nhiêu là nguy hiểm?
Âm thanh được đo bằng đơn vị decibel (dB). Mức âm thanh càng cao thì nguy cơ tổn thương tai càng lớn.
Dưới đây là một số ví dụ quen thuộc:
- Cuộc trò chuyện bình thường: khoảng 60 dB
- Đường phố đông xe: khoảng 80-85 dB
- Máy khoan công trình: khoảng 95-100 dB
- Máy cắt kim loại: trên 100 dB
- Quán bar hoặc karaoke lớn: 100-110 dB
Theo OSHA và NIOSH, nếu phải nói lớn để người đứng cách khoảng 1 mét nghe được, môi trường đó có thể đã vượt quá 85 dB.
Điều quan trọng là không chỉ âm lượng, mà thời gian tiếp xúc cũng quyết định mức độ nguy hiểm.
Ví dụ:
- 85 dB: tiếp xúc tối đa khoảng 8 giờ
- 88 dB: khoảng 4 giờ
- 91 dB: khoảng 2 giờ
- 94 dB: khoảng 1 giờ
Cứ tăng thêm 3 dB, thời gian tiếp xúc an toàn sẽ giảm đi một nửa.
Đó là lý do nhiều công nhân làm việc trong môi trường ồn ào suốt nhiều năm dễ gặp vấn đề về thính lực dù chưa từng trải qua “tiếng nổ lớn” nào.
Tiếng ồn gây tổn thương tai như thế nào?
Bên trong tai có những tế bào lông siêu nhỏ nằm trong ốc tai. Các tế bào này có nhiệm vụ tiếp nhận rung động âm thanh và truyền tín hiệu lên não.
Khi tiếp xúc với tiếng ồn quá lớn trong thời gian dài, những tế bào này bị tổn thương và dần chết đi. Điều nguy hiểm là chúng không thể tự phục hồi hoặc tái tạo trở lại.
Điều này đồng nghĩa:
- Thính lực bị suy giảm vĩnh viễn
- Người bệnh nghe kém dần theo thời gian
- Khả năng hiểu lời nói giảm rõ rệt, đặc biệt nơi đông người
- Có thể xuất hiện ù tai kéo dài
Nhiều người phát hiện mình bị giảm thính lực khi:
- Thường xuyên hỏi lại người khác
- Nghe không rõ qua điện thoại
- Không nghe được âm thanh nhỏ
- Tăng âm lượng TV quá lớn
- Khó nghe trong môi trường có tiếng ồn nền
Dấu hiệu cảnh báo suy giảm thính lực do tiếng ồn
Mất thính lực do tiếng ồn thường diễn ra từ từ nên rất dễ bị bỏ qua.
Bạn nên chú ý nếu có những dấu hiệu sau:
Ù tai sau giờ làm
Sau khi tan ca hoặc rời môi trường ồn ào, tai xuất hiện tiếng ve kêu, tiếng ù hoặc tiếng rít.
Đây là dấu hiệu cho thấy tai đang bị quá tải bởi âm thanh lớn.
Nghe người khác nói không rõ
Đặc biệt khó nghe trong quán ăn đông người, nơi nhiều tiếng nói chuyện cùng lúc.
Cảm giác tai bị bí hoặc nặng
Một số người có cảm giác như tai bị “đóng lại” sau nhiều giờ làm việc.
Phải tăng âm lượng thiết bị thường xuyên
Nếu bạn ngày càng mở TV hoặc điện thoại to hơn trước, đây có thể là dấu hiệu suy giảm thính lực sớm.
Những ngành nghề có nguy cơ cao tại Việt Nam
Tại Việt Nam, rất nhiều ngành nghề đang đối mặt với nguy cơ mất thính lực nghề nghiệp nhưng chưa được quan tâm đúng mức.
Công nhân nhà máy và xưởng cơ khí
Máy dập, máy cắt, máy nén khí, hệ thống sản xuất tự động thường tạo tiếng ồn liên tục trên 90 dB.
Công nhân xây dựng
Máy khoan bê tông, máy cắt gạch, máy đóng cọc và tiếng va đập kim loại đều có thể gây hại cho tai.
Tài xế và người làm vận tải
Tiếp xúc lâu dài với tiếng động cơ, còi xe và rung động mạnh cũng ảnh hưởng đến thính giác.
Nhân viên quán bar, karaoke, sân khấu
Nhiều người trẻ làm việc trong môi trường âm nhạc lớn nhiều giờ mỗi ngày nhưng không sử dụng bảo vệ tai.
Thợ sửa xe và gara ô tô
Âm thanh từ động cơ, máy nén khí, máy hàn và thiết bị sửa chữa tạo mức tiếng ồn rất cao.
Không chỉ mất thính lực, tiếng ồn còn ảnh hưởng toàn bộ sức khỏe
Nhiều nghiên cứu cho thấy tiếng ồn kéo dài không chỉ gây hại cho tai mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Một số ảnh hưởng thường gặp gồm:
- Stress kéo dài
- Mệt mỏi thần kinh
- Khó ngủ
- Giảm tập trung
- Tăng nguy cơ tai nạn lao động
- Tăng huyết áp
- Giảm hiệu suất làm việc
Trong môi trường sản xuất, tiếng ồn còn khiến người lao động khó nghe cảnh báo nguy hiểm hoặc giao tiếp với đồng nghiệp, làm tăng nguy cơ tai nạn lao động.
Mất thính lực do tiếng ồn có phục hồi được không?
Điều này phụ thuộc vào mức độ tổn thương.
Nếu tai chỉ bị “mệt” tạm thời sau khi tiếp xúc tiếng ồn lớn, thính lực có thể hồi phục sau vài giờ hoặc vài ngày nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, nếu các tế bào lông trong ốc tai đã bị phá hủy, tổn thương sẽ là vĩnh viễn.
Đây là lý do việc phòng ngừa quan trọng hơn rất nhiều so với điều trị.
Cách bảo vệ thính giác khi làm việc trong môi trường ồn ào
Sử dụng thiết bị bảo vệ tai
Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất.
Có thể sử dụng:
- Nút tai chống ồn
- Chụp tai chống ồn
- Tai nghe bảo hộ chuyên dụng
Tuy nhiên, thiết bị phải đeo đúng cách và phù hợp với mức độ tiếng ồn mới đạt hiệu quả tối ưu.
Giảm thời gian tiếp xúc tiếng ồn
Nếu có thể, hãy:
- Nghỉ giải lao giữa ca
- Luân phiên vị trí làm việc
- Tránh đứng gần nguồn phát tiếng ồn quá lâu
- Kiểm tra tiếng ồn nơi làm việc
Doanh nghiệp nên đo mức tiếng ồn định kỳ để đánh giá nguy cơ.
Theo OSHA, môi trường trên 85 dB cần có chương trình bảo vệ thính giác cho nhân viên.
Khám thính lực định kỳ
Nhiều người chỉ phát hiện mất thính lực khi tình trạng đã nặng.
Khám thính lực định kỳ giúp:
- Phát hiện sớm tổn thương
- Theo dõi sự thay đổi sức nghe
- Can thiệp kịp thời
Đặc biệt cần thiết với người làm việc trong môi trường ồn ào trên 6 tháng.
Hạn chế thêm tiếng ồn ngoài giờ làm
Nếu ban ngày đã tiếp xúc tiếng ồn lớn tại nơi làm việc, bạn nên:
- Tránh nghe nhạc âm lượng cao
- Hạn chế đeo tai nghe quá lâu
- Cho tai thời gian nghỉ ngơi
Nhiều người vừa làm việc trong môi trường ồn ào, vừa nghe nhạc lớn bằng tai nghe sau giờ làm khiến nguy cơ tổn thương tăng nhanh hơn.
Chủ doanh nghiệp cần làm gì để bảo vệ nhân viên?
Bảo vệ thính giác không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là vấn đề an toàn lao động.
Doanh nghiệp nên:
- Đánh giá mức độ tiếng ồn định kỳ
- Trang bị thiết bị bảo vệ tai đạt chuẩn
- Đào tạo nhân viên về nguy cơ tiếng ồn
- Sắp xếp thời gian làm việc hợp lý
- Kiểm tra sức khỏe thính lực định kỳ
Việc đầu tư vào môi trường làm việc an toàn giúp:
- Giảm tai nạn lao động
- Tăng năng suất
- Giảm chi phí y tế lâu dài
- Nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động
Khi nào nên đi kiểm tra thính lực?
Bạn nên đi kiểm tra nếu:
- Thường xuyên làm việc nơi ồn ào
- Có cảm giác ù tai kéo dài
- Nghe người khác nói không rõ
- Phải tăng âm lượng điện thoại hoặc TV nhiều hơn trước
- Gia đình nhận xét bạn nghe kém
Việc phát hiện sớm giúp hạn chế tình trạng suy giảm tiến triển nặng hơn.
Tiếng ồn tại nơi làm việc là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ gây suy giảm thính lực hiện nay. Điều nguy hiểm là tổn thương thính giác thường diễn ra âm thầm và không thể phục hồi hoàn toàn khi đã trở nên nghiêm trọng.
Dù bạn là công nhân nhà máy, thợ cơ khí, nhân viên quán bar hay làm việc trong môi trường đông đúc, việc bảo vệ đôi tai ngay từ hôm nay là điều cần thiết.
Chỉ một vài thay đổi nhỏ như sử dụng nút tai chống ồn, nghỉ ngơi hợp lý và khám thính lực định kỳ cũng có thể giúp bạn bảo vệ sức nghe lâu dài cho tương lai.
>>>> Tìm hiểu thêm thông tin về các giải pháp hỗ trợ nghe kém tại đây!
